Glony i grzyby to żywe mikroorganizmy, które w swoim naturalnym środowisku często tworzą fascynująco piękne formy życia. W toku ewolucji nauczyły się one przystosowywać do życia na najróżniejszych materiałach i w wielu środowiskach. Przy odpowiednich warunkach zagnieżdżają się na fasadach domów, znakach drogowych, skrzynkach pocztowych itp. Zarośnięcie elewacji grzybami i glonami nie stanowi wady powłoki malarskiej w klasycznym sensie tego słowa. W przypadku ataku samych glonów chodzi o biologiczne zanieczyszczenie, które nie działa niszcząco na podłoże i nie wpływa ujemnie na funkcję spełnianą przez powłokę elewacyjną.

Komórki glonów i zarodniki grzybów osadzają się na wszystkich elewacjach. Najbardziej zagrożone są tynki z żywic syntetycznych bez dodatku biocydów. Na silnie zasadowych podłożach ( świeży beton lub tynki wapienne ) glony i grzyby nie pojawiają się. Tego typu powierzchnie tracą jednak z czasem właściwości alkaliczne ze względu na pochłanianie dwutlenku węgla i wówczas również są narażone. Grzyby i glony rozrastają się do widocznych kolonii, ale tylko wtedy, gdy pozostają wilgotne w dłuższym okresie czasu. Można zauważyć różnicę między "szybkim atakiem" a postępującym przez lata. Szybkość ataku zależy głównie od ilości rozpuszczalnych w wodzie składników organicznych nowej powłoki, które sprzyjają szybkiemu zagnieżdżaniu się mikroorganizmów.

Glony

Głównym środowiskiem życia glonów jest woda. Komórki glonów zawierają chlorofil, podobnie jak inne rośliny. Do życia potrzebują światła i dwutlenku węgla oraz azotu i minerałów z podłoża. Na fasadach najczęściej spotyka się glony powietrzne, przystosowane do życia bez wody. Z reguły składają się one z pojedynczej komórki lub szeregu komórek o średnicy rzędu 10 μm ( zbliżone wielkością do cząstek pyłu ). Przemieszczają się za sprawą wiatru i osadzają się na elewacjach gdzie, przy sprzyjających warunkach ( wystarczająca ilość wody i substancji odżywczych ), zaczynają się rozmnażać, tworząc kolonie. Glony nie uszkadzają podłoża, są bardzo odporne na brak wody, bez której wysychają i odbarwiają się. "Uśpione" mogą przetrwać bardzo długo, aby znowu się "przebudzić".

.

.

Grzyby

Grzyby na fasadach są grzybami pleśniowymi, które składają się ze strzępków i zarodników. Głównym środowiskiem ich życia jest ziemia, gdzie powodują rozpad substancji organicznych, których potrzebują do życia. Rozmnażają się poprzez zarodniki przenoszone przez wiatr i mogą osadzać się na wszystkich powierzchniach, z których, w odpowiednich warunkach ( wilgotność i temperatura, substancje odżywcze ), tworzą się strzępki rozrastające się następnie w grzybnię. Na końcach niektórych strzępków powstają zarodnie, a z nich zarodniki, które poszukują nowego miejsca, niesione przez powietrze.

.

.
.
.

Warunki szczególne sprzyjające rozwojowi glonów i grzybów to:

• wysoka wilgotność na przestrzeni roku - lata o ponadprzeciętnych, średnich opadach to czas szczególnego rozwoju mikroorganizmów;
• błędy projektowe i wykonawcze związane np. ze złym odprowadzeniem wody z dachu, rozpryskująca się woda w rejonie cokołów;
• nachylenie powierzchni - bardziej nachylona powierzchnia jest mocniej narażona na opady, a więc bardziej wilgotna ( z powierzchni pionowej woda szybciej spływa );
• podsiąkająca wilgoć z podłoża;
• zacienienie fasady - osłonięte powierzchnie dłużej pozostają wilgotne;
• przepływ powietrza - powierzchnie o ograniczonym przepływie powietrza schną wolniej;
• otoczenie - bezpośrednie sąsiedztwo terenów zielonych - bliskość lasów, parków, zbiorników wodnych, obrzeża miast, tereny wiejskie;
• strony świata - problem porastania dotyczy przede wszystkim elewacji północnych i zachodnich ( mniejsze nasłonecznienie - dłużej wilgotne );
• temperatury elewacji - im lepsza izolacja cieplna tym zimniejsza fasada, a więc bardziej narażona;

Grzyby czy inne zanieczyszczenia - jak to sprawdzić ?

Elewacje zaatakowane przez czarną pleśń ( grzyby zawierające czrny pigment ) sprawiają wrażenie zabrudzonych. Dla właściwej pielęgnacji fasady istotne jest rozróżnienie, czy jest ona zanieczyszczona, czy zaatakowana przez grzyby pleśniowe.

Kolor szary do czarnego na...	Nalot
...powierzchniach silnie narażonych na deszcz np. na ścianie szczytowej	Grzyby
...powierzchniach osłoniętych od deszczu, na przykład pod parapetami	Zanieczyszczenie

Strategie obrony przed zasiedlaniem się glonów i grzybów na fasadach.

Istnieją dwie strategie przeciwdziałania rozwojowi kolonii glonów bądź grzybów:

• redukcja ilości substancji odżywczych niezbędnych dla rozwoju glonów i grzybów;
• zapobieganie podziałowi komórek glonów bądź grzybów przez biocydy;

Caparol opracował linię produktów fasadowych - farby i tynki - oznaczoną znakiem Caparol Clean Concept®, których receptury są dobrane tak, aby maksymalnie ograniczyć problem porastania.

Zdarza się jednak, że w warunkach szczególnie sprzyjających kolonizacji, specjalnie dobrana receptura nie wystarcza. W takim wypadku poleca się stosowanie farb elewacyjnych zawierających biocydowe substancje czynne. Jedną z nich jest ThermoSan.

ThermoSan to wysokiej jakości farba fasadowa na spoiwie z żywicy sylikonowej o bardo dobrej przepuszczalności pary wodnej Sd < 0,10 m i bardo małej nasiąkliwości w < 0,05 kg/m2/h0,5. ThermoSan nadaje się do wszystkich podłoży. Receptura ThermoSan została opracowana według koncepcji Caparol Clean Concept® dlatego zapewnia maksymalną, możliwą ochronę przed zanieczyszczeniami.

Renowacja powierzchni zaatakowanych przez glony i grzyby.

W przeciwieństwie do nowych fasad powierzchnie zaatakowane przez glony lub/i glony muszą być oczyszczone, ponieważ kolonie tych organizmów nie stanowią nośnego podłoża dla nanoszonych na nie powłok malarskich. W skutek pęcznienia i kurczenia w starej powłoce mogą powstać drobne pęknięcia, przez które glony i grzyby znów się rozrastają.

Pomimo starannego oczyszczenia nie sposób uniknąć pozostania niewielkich glonów i grzybów na powierzchni elewacji, dlatego, aby wstrzymać ich rozwój, powierzchnie te należy zdezynfekować środkiem na glony i grzybyCapatox. Dezynfekcja taka na jest jednak trwała. Następnym niezbędnym krokiem jest naniesienie powłoki malarskiej -ThermoSan, Muresko-Premium lub Amphibolin W.

Reasumując: fasady mogą pozostać wolne od glonów i grzybów pod warunkiem zastosowania odpowiednich produktów -Capatox i jednej z barb:ThermoSan, Muresko-Premium lub Amphibolin W.